W Polsce jakość powietrza pozostaje na niepokojąco niskim poziomie, mimo prób poprawy sytuacji. Raport Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ) za 2024 rok wskazuje na wzrost zanieczyszczenia pyłem zawieszonym, co jest szczególnie niepokojące, biorąc pod uwagę konsekwencje zdrowotne i ekologiczne.
Pomimo pewnych popraw w zakresie jakości powietrza, takich jak zmniejszenie stężeń dwutlenku azotu, Polska wciąż pozostaje jednym z najbardziej zanieczyszczonych krajów w Europie. Pył zawieszony, którego stężenie wzrosło o 7% w 2024 roku, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia obywateli. Zanieczyszczenia te mają powiązania z wieloma chorobami układu oddechowego i sercowo-naczyniowego, a co roku w Polsce przedwcześnie umiera około 50 tysięcy osób z powodu złej jakości powietrza.
Szczególnym zagrożeniem jest obecność benzo(a)pirenu – substancji rakotwórczej, która w Polsce osiąga rekordowe poziomy w porównaniu do innych krajów europejskich. Jest to efekt ogrzewania domów paliwami stałymi, zwłaszcza w tzw. „kopciuchach” – przestarzałych piecach węglowych, które wciąż są powszechnie używane w wielu polskich domach.
Prognozy wskazują na zaostrzenie norm jakości powietrza w 2030 roku, co będzie wymagało dalszych działań w zakresie ograniczenia emisji zanieczyszczeń. Zgodnie z dyrektywą Unii Europejskiej, normy dla pyłu zawieszonego PM10 mają zostać obniżone o połowę, a Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca jeszcze bardziej restrykcyjne limity.
Aby osiągnąć te cele, konieczne będzie przyspieszenie działań w zakresie termomodernizacji budynków, szczególnie poprzez programy takie jak „Czyste Powietrze”. Jednakże, w ocenie ekspertów, dotychczasowy spadek zainteresowania tymi inicjatywami wynika z nieoptymalnych reform wprowadzonych przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Ponadto, wprowadzenie skutecznego systemu kontroli jakości paliw, w tym peletu, jest niezbędne, aby ograniczyć zanieczyszczenie związane z niską jakością paliw używanych do ogrzewania.
Raport GIOŚ wskazuje również na zmniejszenie zanieczyszczeń pochodzących z przemysłu, jednak problematyczne pozostaje duże zanieczyszczenie powietrza w obszarach o dużym zagęszczeniu ludzkim, zwłaszcza w miastach. Przekroczenia norm dotyczących pyłu zawieszonego PM10 odnotowano w trzech województwach: śląskim, małopolskim oraz dolnośląskim, co podkreśla pilną potrzebę działań na rzecz poprawy jakości powietrza w Polsce.
Problematyka smogu w Polsce pozostaje nierozwiązana, a rosnące zanieczyszczenie pyłem zawieszonym stanowi jedno z głównych wyzwań dla polityki ochrony środowiska i zdrowia publicznego.
