W pierwszym półroczu 2025 roku liczba umów o dzieło zgłaszanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych była najniższa od momentu uruchomienia rejestru takich umów w 2021 roku. W całej Polsce zgłoszono ponad 620 tysięcy kontraktów, które zawarło 204 tysiące osób z 47 tysiącami podmiotów.
Z danych ZUS wynika, że ponad jedna trzecia wszystkich umów o dzieło trwa zaledwie dwa dni lub krócej, co pokazuje, że ta forma współpracy jest często wykorzystywana przy krótkotrwałych, doraźnych zleceniach.
W województwie zachodniopomorskim w ciągu pierwszych sześciu miesięcy roku do rejestru trafiło około 8,7 tys. umów o dzieło, zgłoszonych przez ponad 1,2 tys. podmiotów. Takie umowy wykonywało w regionie blisko 5,5 tys. osób.
Najwięcej z nich dotyczyło działalności profesjonalnej, naukowej i technicznej (19 proc. wszystkich umów). Na drugim miejscu znalazły się branże kultury, rozrywki i rekreacji (13 proc.), a na trzecim przetwórstwo przemysłowe (9 proc.).
Co ciekawe, ponad połowa wszystkich umów o dzieło pochodziła z małych firm, zatrudniających do dziewięciu osób. Najkrótsze kontrakty trwały jeden lub dwa dni, ale nie brakowało też dłuższych umów, co świadczy o zróżnicowaniu projektów – od prostych zleceń po bardziej złożone prace.
Eksperci zwracają uwagę, że spadek liczby umów o dzieło może być efektem zmian na rynku pracy. Coraz częściej przedsiębiorcy decydują się na inne formy współpracy – umowy zlecenia, samozatrudnienie czy etat – które dają wykonawcom dostęp do ubezpieczeń społecznych i świadczeń zdrowotnych.
W ostatnich latach obserwuje się też rosnącą świadomość w zakresie prawidłowego kwalifikowania umów, co sprawia, że część dzieł zostaje zastąpiona bardziej stabilnymi formami zatrudnienia.
Z rejestru wynika, że prawie połowa wykonawców umów o dzieło to osoby w wieku 30–49 lat. Liderem pod względem liczby takich kontraktów pozostaje województwo mazowieckie, gdzie działa najwięcej firm zlecających tego typu prace.
Nie wszystkie umowy o dzieło muszą być zgłaszane do ZUS. Rejestr obejmuje jedynie te, które zawierają płatnicy składek lub osoby fizyczne zamawiające dzieło. Nie dotyczy to np. umów z własnym pracodawcą czy zadań realizowanych w ramach działalności gospodarczej.
Warto też pamiętać, że zgłoszenie dzieła nie oznacza objęcia ubezpieczeniem społecznym – w przeciwieństwie do umów o pracę czy zleceń, od których odprowadzane są składki.
