Polskie przedsiębiorstwa coraz wyraźniej wycofują się z inwestycji i skupiają na utrzymaniu bieżącej płynności finansowej. Najnowsze dane pokazują, że problem zatorów płatniczych osiągnął skalę, która zaczyna wpływać nie tylko na pojedyncze firmy, ale na tempo rozwoju całej gospodarki.
Z badań wynika, że aż 87 proc. przedsiębiorców doświadcza opóźnień w płatnościach od kontrahentów. Co więcej, nie są to już incydentalne przypadki – ponad połowa firm posiada należności przeterminowane o więcej niż 30 dni, a niemal 29 proc. czeka na zapłatę ponad dwa miesiące.
Skala problemu ma bezpośrednie przełożenie na decyzje inwestycyjne. Około 45 proc. przedsiębiorstw przyznaje, że obecna sytuacja gospodarcza powstrzymuje je przed rozwojem i realizacją nowych projektów. Jednocześnie jedna trzecia ogranicza wydatki modernizacyjne, a ponad 13 proc. całkowicie wstrzymuje inwestycje.
W tle narasta problem zadłużenia firm. Łączne zaległości kredytowe i pozakredytowe przedsiębiorstw przekroczyły 46,2 mld zł, co oznacza wzrost o blisko 2,5 mld zł w ciągu roku, czyli o 5,7 proc.
Istotne są również dane dotyczące skali obciążeń pojedynczych firm. Na jednego nierzetelnego dłużnika przypada średnio około 150 tys. zł zaległych zobowiązań. To oznacza, że znaczna część kapitału pozostaje „zamrożona” w nieopłaconych fakturach, zamiast pracować na rzecz rozwoju przedsiębiorstw. Dodatkowym problemem są rosnące koszty prowadzenia działalności. Dla 37 proc. firm największym zagrożeniem jest dalszy wzrost kosztów operacyjnych, a dla 29 proc. – nieprzewidywalność cen energii, gazu i paliw. Wzrost cen energii i surowców wiązany jest m.in. z napiętą sytuacją geopolityczną, co dodatkowo zwiększa niepewność gospodarczą.
W efekcie przedsiębiorstwa coraz częściej przyjmują strategię defensywną. Priorytetem staje się nie rozwój, lecz przetrwanie – ograniczanie kosztów, zabezpieczanie płynności i unikanie ryzyka. Każde opóźnienie w płatności, przy wysokich kosztach działalności, oznacza realne straty i może zaburzyć funkcjonowanie firmy nawet na poziomie operacyjnym.
Zmieniają się także relacje między firmami. Aż 76 proc. przedsiębiorców deklaruje, że planuje działania ograniczające ryzyko zatorów płatniczych – m.in. poprzez weryfikację kontrahentów, skracanie terminów płatności czy wprowadzanie przedpłat.
Narastające problemy widać również w poszczególnych branżach. W sektorze transportu, spedycji i logistyki zaległości sięgają już około 3,3 mld zł, a aż 84 proc. firm przyznaje, że ich partnerzy biznesowi nie regulują zobowiązań na czas.
Eksperci wskazują, że bez poprawy dyscypliny płatniczej i stabilizacji kosztów prowadzenia działalności trudno będzie odwrócić ten trend. W obecnych warunkach firmy ograniczają inwestycje, co w dłuższej perspektywie może przełożyć się na wolniejsze tempo modernizacji, mniejszą innowacyjność i osłabienie konkurencyjności całej gospodarki.
Obserwowane zjawiska pokazują, że problem zatorów płatniczych przestaje być jedynie kwestią pojedynczych przedsiębiorstw. Staje się jednym z kluczowych czynników ryzyka dla rozwoju gospodarczego w Polsce.
