Mieszkańcy Polski od lat odczuwają na własnej kieszeni, że zakup lub wynajem własnego M staje się luksusem. Teraz te głośne odczucia zyskały twarde, naukowe potwierdzenie. Badacze z Politechniki Wiedeńskiej (TU Wien) opublikowali na łamach prestiżowego czasopisma Journal of Maps kompleksowe badanie poświęcone dostępności cenowej mieszkań w Europie. Wnioski dla Polski są alarmujące — nasz kraj wypadł w zestawieniu wyjątkowo fatalnie.
Zespół naukowców pod kierunkiem dr. Daniela Poscha przeanalizował ponad 22 miliony ofert z rynku nieruchomości oraz oficjalne dane o średnich dochodach mieszkańców poszczególnych regionów Europy. Przyjęto standardowy, bezpieczny model finansowy: ratę kredytu hipotecznego lub czynsz najmu zakreślono na poziomie maksymalnie 30% średniego dochodu gospodarstwa domowego.
Wyniki pokazują powagę sytuacji. W Polsce zyskanie kredytu na 30-metrowe lub 50-metrowe mieszkanie przy przeciętnej pensji graniczy z cudem niemal w każdym powiecie. Lokale powyżej 50 m² znajdują się poza zasięgiem finansowym średnio zarabiającego obywatela zarówno w metropoliach, jak i w mniejszych ośrodkach.
Rynek najmu wypada tylko nieznacznie lepiej. Relatywnie „dostępne” lokum o umiarkowanym metrażu można przy średniej pensji wynająć jedynie na głębokiej prowincji i w rejonach peryferyjnych. W miastach wojewódzkich opłacenie czynszu pochłania znacznie więcej niż zalecaną jedną trzecią pensji.
Polska na tle Europy: Przepaść w relacji do Niemiec
Autorzy raportu klasyfikują Polskę – obok Portugalii i Holandii – jako jeden z najbardziej niedostępnych rynków mieszkaniowych na całym kontynencie. Dysproporcję widzą zwłaszcza w zestawieniu z naszym zachodnim sąsiadem.
W Niemczech kryzys mieszkaniowy również występuje, ale skupia się wokół największych aglomeracji, takich jak Monachium, Berlin czy Frankfurt nad Menem. Poza absolutnym topem niemieckich metropolii, przeciętna pensja pozwala mieszkańcom bez trudu wynająć lub kupić dobrej jakości mieszkanie o powierzchni powyżej 50 m². W Polsce wysokie ceny lokali i relatywnie wysokie stopy procentowe spięły się z poziomem zarobków w sposób, który niemal całkowicie zablokował mobilność mieszkaniową młodych pokoleń.
Badanie z TU Wien nie pozostawia złudzeń — brak dostępnych cenowo mieszkań przestał być jedynie problemem najuboższych. Stał się barierą strukturalną, która dotyka całą klasę średnią, a Polska jest tego najbardziej wyrazistym przykładem. Naukowcy wskazują, że bez systemowych zmian w polityce mieszkaniowej i budownictwie społecznym problem niedostępności będzie się pogłębiać, ciągnąc za sobą skutki demograficzne i gospodarcze.
