Nowy raport Banku Gospodarstwa Krajowego rzuca światło na to, jak bardzo różni się poziom bezpieczeństwa i odporności samorządów w poszczególnych częściach kraju. Choć Polska jako całość rozwija systemy reagowania kryzysowego, analiza BGK pokazuje, że nie wszystkie regiony są równie dobrze przygotowane na sytuacje ekstremalne – od klęsk żywiołowych po zagrożenia militarne.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że odporność samorządów to nie tylko kwestia schronów czy systemów alarmowych, ale szeroko rozumiana zdolność do przygotowania się na kryzys, reagowania w jego trakcie i odbudowy po jego zakończeniu. Na ocenę wpływa zarówno położenie geograficzne, jak i infrastruktura, gęstość zaludnienia, sprawność administracji czy poziom zaufania społecznego.

Analiza objęła cztery główne kategorie zagrożeń:

• klęski naturalne – powodzie, susze, silne wichury i fale upałów,

• epidemie i kryzysy zdrowotne,

• katastrofy humanitarne, takie jak masowy napływ uchodźców,

• zagrożenia militarne, w tym cyberataki i działania hybrydowe.

Najbezpieczniejsze miasta: Kraków, Poznań, Wrocław i Rzeszów

Z raportu wynika, że najlepiej przygotowane na sytuacje kryzysowe są duże ośrodki miejskie z rozwiniętą infrastrukturą i silnym zapleczem instytucjonalnym. Wśród miast o najwyższym poziomie odporności znalazły się m.in. Kraków, Poznań, Wrocław, Katowice i Rzeszów.

Wysoki poziom bezpieczeństwa tych miast wynika z dobrze zorganizowanych systemów ratowniczych, dostępności opieki zdrowotnej, rozbudowanej sieci transportowej i energetycznej, a także zaplecza magazynowego i logistycznego. Te elementy sprawiają, że w razie wojny czy klęski żywiołowej mieszkańcy mogliby liczyć na skuteczniejszą ochronę i szybszą pomoc.

Gdzie zagrożenie jest największe?

Inaczej wygląda sytuacja w miastach położonych w pobliżu wschodnich granic kraju. Przesmyk suwalski pozostaje najbardziej newralgicznym punktem na mapie Polski – ze względu na swoje strategiczne położenie i potencjalne ryzyko izolacji komunikacyjnej.

Wśród miast bardziej narażonych na skutki konfliktu militarnego wymienia się Warszawę i Gdańsk – kluczowe ośrodki gospodarcze i infrastrukturalne, które w razie wojny mogłyby stać się potencjalnymi celami ataków. Wysokie ryzyko dotyczy także miast takich jak Krosno czy Ostrołęka, gdzie ograniczona infrastruktura obronna łączy się z bliskością potencjalnych kierunków działań wojennych.

Polska odporna na kryzysy naturalne i zdrowotne

Z drugiej strony raport pokazuje, że pod względem przygotowania do klęsk naturalnych i kryzysów zdrowotnych Polska radzi sobie coraz lepiej. Największą odpornością w tym zakresie wyróżniają się Sopot, Katowice, Poznań, Rzeszów, Warszawa, Kraków, Wrocław i Gdańsk. Miasta te mają sprawne systemy reagowania kryzysowego, dobrze wyposażone służby ratownicze oraz szpitale o wysokim standardzie.

Duże ośrodki, takie jak Warszawa, Wrocław czy Gdańsk, mimo wysokiego poziomu bezpieczeństwa infrastrukturalnego, stoją przed innymi problemami – humanitarnymi. Skupienie ludności i intensywny napływ migrantów mogą prowadzić do przeciążenia systemów pomocy społecznej. Z kolei miasta przemysłowe województwa śląskiego, takie jak Rybnik, Jaworzno czy Sosnowiec, charakteryzują się mniejszą odpornością w obliczu kryzysów humanitarnych, co wynika z ograniczonych zasobów i wysokiej gęstości zaludnienia.

Raport BGK po raz kolejny pokazuje, że bezpieczeństwo lokalne to nie kwestia przypadku, ale długofalowych decyzji i inwestycji. Samorządy, które stawiają na modernizację infrastruktury, cyfryzację usług i współpracę z organizacjami społecznymi, mają realną szansę na zbudowanie odporności – nie tylko na wypadek wojny, ale i wobec wyzwań klimatycznych czy zdrowotnych.