Zapytasz – jesteś hejterem. Skomentujesz – jesteś internetowym trollem. Skrytykujesz – hejterem i przestępcą. Krytyka w polskim samorządzie wciąż uchodzi za zjawisko niepożądane, niemal wrogie. Wystarczy, że mieszkaniec podważy decyzję burmistrza, starosty czy radnego, a szybko zostaje nazwany hejterem. Co ciekawe, etykieta ta przylega nie tylko do osób, które faktycznie posługują się językiem obraźliwym, ale także do tych, którzy po prostu pytają, analizują i przedstawiają racjonalne argumenty. Zjawisko to nie jest przypadkowe, lecz wynika z kilku głębszych mechanizmów.
Samorządowiec w lokalnej społeczności funkcjonuje w szczególnym otoczeniu. Jest osobą rozpoznawalną, której działania bezpośrednio wpływają na codzienność mieszkańców. Wizerunek „dobrego gospodarza” bywa więc dla niego kluczowy, a każda krytyczna uwaga – nawet konstruktywna – traktowana jest jak zagrożenie. Reakcją obronną staje się więc odrzucenie uwagi i zdyskredytowanie autora. Krytyk nie jest wówczas partnerem do rozmowy, lecz wrogiem porządku, kłopotliwym głosem, który najlepiej uciszyć, marginalizując go etykietą „hejtera”.
Problem pogłębia brak kultury debaty publicznej. Dyskusja w Polsce, zarówno na poziomie krajowym, jak i lokalnym, zbyt często przybiera formę konfrontacji, w której chodzi nie o argumenty, ale o zwycięstwo. W takim klimacie trudno uznać krytykę za naturalny element dialogu. Każde pytanie odbierane jest jako atak, a każda wątpliwość jako próba podważenia autorytetu. W efekcie mieszkańcy rezygnują z aktywności, bo wiedzą, że zamiast rzeczowej odpowiedzi spotka ich ośmieszenie lub ostracyzm.
Nie bez znaczenia pozostaje także mentalność części włodarzy, którzy traktują gminę czy powiat jak własny folwark. W takim układzie obywatel nie jest partnerem, lecz intruzem, który narusza wyznaczone granice. Transparentność i jawność działań urzędników nie są traktowane jako fundament demokracji, ale jako przeszkoda w sprawnym sprawowaniu władzy. Każdy, kto żąda wglądu w dokumenty, pyta o wydatki czy komentuje decyzje, zostaje sprowadzony do roli wichrzyciela.
W tym sensie problem nie dotyczy wyłącznie jednostkowych postaw, ale kondycji demokracji lokalnej jako takiej. Samorząd miał być przestrzenią najbliższą obywatelowi, miejscem, gdzie głos mieszkańca waży najwięcej. Tymczasem coraz częściej bywa atrapą – formalnie otwarty, lecz w praktyce zamknięty na dialog. Politycy samorządowi, którzy uciekają od krytyki, tracą nie tylko szansę na poprawę swoich decyzji, lecz także zaufanie społeczne. Paradoks polega na tym, że bojąc się oceny, w dłuższej perspektywie podkopują własną pozycję, bo pokazują, że władza jest dla nich wygodnym przywilejem, a nie zobowiązaniem wobec wspólnoty.
Warto pamiętać, że krytyka – nawet najostrzejsza – nie jest z definicji hejtem. To mechanizm kontrolny i naturalny element życia publicznego. Dopiero umiejętność jej przyjmowania świadczy o dojrzałości politycznej. Samorządowiec, który nie boi się pytań mieszkańców i mediów, zyskuje przewagę, bo pokazuje, że rozumie swoją rolę: nie jako właściciela gminy, ale jako jej sługę. Niestety w wielu miejscach wciąż dominuje odwrotna postawa – alergia na krytykę, która obnaża słabość, a nie siłę lokalnej władzy.
