Czy instytucja publiczna ma prawo zablokować obywatela w mediach społecznościowych? To pytanie coraz częściej wraca w debacie o granicach komunikacji urzędów z mieszkańcami. Teraz może doczekać się rozstrzygnięcia na najwyższym szczeblu – sprawa, którą wspiera Sieć Obywatelska Watchdog Polska, trafi do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Punktem wyjścia jest konkretny przypadek: użytkownik został zablokowany na profilu Biblioteki Narodowej w serwisie Facebook. W praktyce oznaczało to ograniczony dostęp do publikowanych tam treści. W odpowiedzi złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej – poprzez odblokowanie konta. Instytucja uznała jednak, że taka forma nie podlega przepisom o dostępie do informacji, wskazując na regulamin platformy jako właściwy punkt odniesienia.
Spór trafił do sądu administracyjnego, który przyznał rację instytucji. W uzasadnieniu podkreślono m.in., że podstawowym źródłem informacji pozostaje oficjalna strona internetowa, a profil w mediach społecznościowych ma charakter uzupełniający. Dostęp do treści – choć ograniczony – wciąż był możliwy bez logowania.
To stanowisko nie zamyka jednak dyskusji. Watchdog zwraca uwagę, że media społecznościowe stały się dziś realną przestrzenią debaty publicznej i komunikacji władzy z obywatelami. To tam publikowane są informacje szybciej, szerzej i często w bardziej przystępnej formie niż w oficjalnych kanałach. Problem polega na tym, że przepisy nie nadążają za praktyką.
Z jednej strony obowiązuje konstytucyjna zasada wolności wypowiedzi i prawa do informacji. Z drugiej – brak jednoznacznych regulacji określających, jak instytucje publiczne powinny zachowywać się w mediach społecznościowych. W efekcie powstaje szara strefa, w której decyzje o blokowaniu użytkowników podejmowane są arbitralnie, często bez jasnych zasad i procedur odwoławczych.
W praktyce oznacza to, że obywatel może zostać wykluczony z dostępu do części informacji tylko dlatego, że jego wypowiedzi zostały uznane za niewłaściwe – nie zawsze w sposób transparentny i weryfikowalny.
Watchdog podkreśla, że nie chodzi o spór z platformą jako prywatnym podmiotem, lecz o standardy działania instytucji publicznych. Jeśli urząd korzysta z mediów społecznościowych jako kanału komunikacji, powinien respektować prawa obywateli – niezależnie od regulaminu serwisu. Istotny jest również kontekst praktyczny. Coraz częściej to właśnie w mediach społecznościowych pojawiają się informacje, których nie ma w Biuletynie Informacji Publicznej czy na stronach urzędów. Dla osób zablokowanych oznacza to realne ograniczenie dostępu do wiedzy o działaniach instytucji.
Dlatego sprawa, która trafi do NSA, może mieć charakter precedensowy. Sąd będzie musiał odpowiedzieć nie tylko na pytanie o konkretny przypadek, ale też o szersze zasady funkcjonowania państwa w cyfrowej przestrzeni. W tle pozostaje fundamentalna kwestia: czy urząd, działając w internecie, pozostaje urzędem – ze wszystkimi obowiązkami wobec obywateli – czy staje się zwykłym użytkownikiem platformy? Od tej odpowiedzi zależy, gdzie przebiega granica między moderacją a ograniczaniem praw obywatelskich.
