Sejm przyjął poprawkę Senatu do nowelizacji do ustawy o wsparciu budownictwa społecznego wykreślającą z tzw. specustawy mieszkaniowej normy miejsc parkingowych przypadających na lokal. To może mieć dalekosiężne, negatywne skutki. Choć w założeniu zmiana ta ma zwiększyć elastyczność planowania przestrzennego i pozwolić samorządom lepiej dostosować zabudowę do lokalnych potrzeb, w praktyce może oznaczać początek urbanistycznego chaosu – nie tylko w wielkich miastach, ale również w mniejszych miejscowościach.
Dotychczasowe przepisy zakładały, że na jedno mieszkanie w zabudowie śródmiejskiej powinno przypadać co najmniej jedno miejsce parkingowe, a poza tą zabudową – 1,5 miejsca. To prosta i klarowna reguła, która miała zapewniać minimalny poziom komfortu życia mieszkańców i ograniczać konflikty społeczne o przestrzeń. Jej zniesienie stwarza realne ryzyko, że nowe inwestycje – szczególnie te realizowane przez deweloperów nastawionych wyłącznie na maksymalizację zysku – będą powstawać bez żadnej infrastruktury parkingowej, obciążając otoczenie i zrzucając problem parkowania na przestrzeń publiczną.
Efekt? Poważne trudności z dostępem do miejsc postojowych, szczególnie w gęsto zabudowanych dzielnicach i centrach miast, gdzie już dziś trwa permanentna „walka o miejsce”. Ulice, chodniki i skwery mogą zostać zdominowane przez samochody mieszkańców nowych osiedli, którzy nie znajdą dla nich miejsca na własnym terenie. To nie tylko pogorszy komfort życia, ale też zwiększy poziom parkingowego chaosu.
Niepokojące jest również to, że brak norm może uderzyć najmocniej w mniejsze miasta i wsie. To właśnie tam, wbrew pozorom, samochód nadal bywa podstawowym środkiem transportu – brak dobrze rozwiniętej komunikacji zbiorowej sprawia, że wiele rodzin posiada dwa, a czasem nawet trzy pojazdy. W takich realiach brak obowiązku zapewnienia miejsc parkingowych przy nowej zabudowie mieszkaniowej może skutkować kompletnym paraliżem komunikacyjnym i pogorszeniem warunków życia. Co więcej, to właśnie mniejsze gminy najczęściej nie dysponują wystarczającymi zasobami urbanistycznymi ani administracyjnymi, by samodzielnie i skutecznie uregulować ten problem.
Ustawa przerzuca odpowiedzialność za regulację na samorządy, ale nie daje im narzędzi do ochrony interesu mieszkańców. Zamiast jasnych, jednolitych norm, mamy uznaniowość i dowolność – co może prowadzić do zjawisk takich jak „osiedla bez parkingu”, których skutki będą odczuwalne nie tylko przez lokatorów, ale też przez sąsiadujące wspólnoty i całe dzielnice. Paradoksalnie może to nawet pogłębić problem wykluczenia komunikacyjnego: osoby zmuszone do korzystania z auta nie będą miały gdzie go zaparkować, a jednocześnie nie doczekają się sensownej alternatywy transportowej.
Z perspektywy urbanistycznej, usunięcie krajowych norm to otwarcie drzwi dla rozlewania się miast, presji na tereny zielone i pogłębiania się chaosu przestrzennego. Deweloperzy – prawdopodobnie – będą ciąć koszty i ograniczać miejsca postojowe do absolutnego minimum. Na placu boju zostaną samorządy i mieszkańcy, którzy dopiero po oddaniu inwestycji zaczną dostrzegać, jak duży problem sami sobie zafundowali. A wtedy może być już za późno.
Mieszkalnictwo społeczne i rozwój budownictwa czynszowego są bez wątpienia ważnymi priorytetami. Ale nie powinny być realizowane kosztem jakości życia. Rezygnacja z norm parkingowych nie jest odpowiedzią na problemy mieszkaniowe – jest ich multiplikacją w nowej formie. Jeśli urbanistyka ma nadal służyć mieszkańcom, a nie tylko bilansom firm deweloperskich, potrzebne są rozwiązania przemyślane i systemowe. A nie chaotyczne eksperymenty, które mogą skończyć się kolejnym kryzysem – tym razem nie mieszkaniowym, lecz przestrzennym.
