Polski system opieki okołoporodowej może w najbliższych latach przejść jedną z największych reorganizacji od czasu powstania sieci szpitali. Ministerstwo Zdrowia zaproponowało nowe kryteria kwalifikacji oddziałów ginekologiczno-położniczych, zgodnie z którymi porodówka powinna przyjmować co najmniej 700 porodów rocznie. Jeśli propozycja weszłaby w życie w obecnym kształcie, z sieci mogłoby wypaść aż 174 z 285 funkcjonujących oddziałów, czyli ponad 60 proc. wszystkich porodówek w kraju.

Nowe założenia znalazły się w uzupełnieniu Map Potrzeb Zdrowotnych 2022–2026, które ma stanowić podstawę do planowania reform w ochronie zdrowia. Dokument analizuje dostępność świadczeń medycznych i wskazuje kierunki zmian mających poprawić jakość leczenia oraz efektywność funkcjonowania szpitali.

Wyższa poprzeczka dla porodówek

Jeszcze do niedawna za minimalny poziom zapewniający bezpieczeństwo i opłacalność działalności oddziału uznawano około 400 porodów rocznie. Takie kryterium było wykorzystywane w analizach dotyczących przyszłości szpitalnych porodówek.

Resort zdrowia uznał jednak, że próg ten jest niewystarczający. W nowych propozycjach wskazano, że oddziały powinny przyjmować co najmniej 700 porodów rocznie, co oznacza średnio dwa porody każdego dnia.

Ministerstwo przekonuje, że proponowane zmiany wynikają przede wszystkim z troski o bezpieczeństwo pacjentek i noworodków. Jak podkreślał wiceminister zdrowia dr Tomasz Maciejewski, personel medyczny musi regularnie wykonywać procedury związane z prowadzeniem porodów, aby utrzymywać odpowiednie doświadczenie i umiejętności.

Zdaniem resortu oddziały, na których porody odbywają się sporadycznie, mają większy problem z utrzymaniem wysokiej jakości opieki, szczególnie w sytuacjach nagłych powikłań wymagających natychmiastowej reakcji.

Drugim argumentem przemawiającym za zmianami są finanse.Utrzymanie całodobowo funkcjonującej porodówki wiąże się z wysokimi kosztami niezależnie od liczby pacjentek. Szpital musi zapewnić dyżury lekarzy, położnych, anestezjologów oraz odpowiednie zaplecze techniczne przez całą dobę. Ponieważ Narodowy Fundusz Zdrowia rozlicza przede wszystkim wykonane świadczenia, niewielka liczba porodów oznacza, że wpływy z kontraktu często nie pokrywają kosztów funkcjonowania oddziału. W efekcie wiele małych porodówek od lat generuje straty.

Zagrożone nie tylko małe szpitale

Choć mogłoby się wydawać, że nowe przepisy dotkną głównie niewielkie placówki w małych miejscowościach, analiza pokazuje zupełnie inny obraz.

Na liście oddziałów, które nie spełniłyby nowych wymogów, znajdują się również duże szpitale wojewódzkie i specjalistyczne, działające w znaczących ośrodkach miejskich. Oznacza to, że problem nie ogranicza się wyłącznie do prowincjonalnych porodówek, ale dotyczy także części placówek pełniących ważną rolę w regionalnym systemie ochrony zdrowia.

Eksperci zwracają uwagę, że ewentualne zamknięcie tak dużej liczby oddziałów rodzi również pytania o organizację opieki. Większa liczba pacjentek musiałaby trafić do pozostałych porodówek, co może oznaczać większe obciążenie personelu, wydłużenie dojazdów kobiet rodzących oraz konieczność rozbudowy infrastruktury w placówkach, które pozostaną w systemie.

W regionach o słabiej rozwiniętej sieci drogowej czy rozproszonej zabudowie czas dotarcia do szpitala może znacząco się wydłużyć.

Obecnie przedstawione kryteria mają charakter propozycji zawartej w dokumencie planistycznym i nie oznaczają automatycznej likwidacji oddziałów. Pokazują jednak kierunek, w którym zmierza reforma szpitalnictwa. Jeżeli nowe zasady zostaną ostatecznie przyjęte, polska mapa porodówek może w najbliższych latach zmienić się bardziej niż kiedykolwiek wcześniej. Zwolennicy reformy podkreślają poprawę jakości i bezpieczeństwa opieki, przeciwnicy ostrzegają natomiast przed pogorszeniem dostępności świadczeń dla kobiet mieszkających poza największymi miastami.